أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ ۚ إِنْ هُمْ إِلَّا كَٱلْأَنْعَـٰمِ ۖ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا﴿۴۴﴾

مگر می‌پنداری بیشترشان می‌شنوند یا درک می‌کنند؟ آنها به سان دامها هستند، بلکه از راه گمگشته تر(۱).

أَلَمْ تَرَ إِلَىٰ رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ ٱلظِّلَّ وَلَوْ شَآءَ لَجَعَلَهُۥ سَاكِنًا ثُمَّ جَعَلْنَا ٱلشَّمْسَ عَلَيْهِ دَلِيلًا﴿۴۵﴾

آیا به [لطف و صُنع‌] ‌صاحب‌اختیارت توجّه نکردی که چگونه سایه را گسترد، و اگر می‌خواست، آن را ساکن می‌کرد؛ آنگاه [تغییرِ وضعِ‌] خورشید را [نسبت به زمین‌] دلیل [گسترش و حرکت‌] آن [سایه‌] قرار دادیم.

ثُمَّ قَبَضْنَـٰهُ إِلَيْنَا قَبْضًا يَسِيرًا﴿۴۶﴾

آنگاه سایه را به [قدرت‌] خود، به آسانی بازگرفتیم.

وَهُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ لِبَاسًا وَٱلنَّوْمَ سُبَاتًا وَجَعَلَ ٱلنَّهَارَ نُشُورًا﴿۴۷﴾

اوست که شب را برای شما پوششی قرار داد و خواب را [مایه‌] آرامش، و روز را [نوعی‌] تجدید حیات.

وَهُوَ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ ٱلرِّيَـٰحَ بُشْرًۢا بَيْنَ يَدَىْ رَحْمَتِهِۦ ۚ وَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً طَهُورًا﴿۴۸﴾

و اوست که پیش از [باران‌] رحمتش، بادها را بشارت‌‌آور فرستاد؛ و از آسمان، آبی پاک نازل کردیم(۱)،

لِّنُحْـِۧىَ بِهِۦ بَلْدَةً مَّيْتًا وَنُسْقِيَهُۥ مِمَّا خَلَقْنَآ أَنْعَـٰمًا وَأَنَاسِىَّ كَثِيرًا﴿۴۹﴾

تا سرزمین خشک و خزان‌زده(۱) را به وسیله آن حیات بخشیم و دامها و مردم(۲) بسیاری را که آفریده‌ایم، سیراب گردانیم.

وَلَقَدْ صَرَّفْنَـٰهُ بَيْنَهُمْ لِيَذَّكَّرُوا۟ فَأَبَىٰٓ أَكْثَرُ ٱلنَّاسِ إِلَّا كُفُورًا﴿۵۰﴾

جریان آن [آب‌] را به شکلهای مختلف [چشمه و رودخانه‌] بین مردم پدید آوردیم تا پند گیرند، ولی بیشتر مردم سر باز زدند [و‌] جز سرِ انکار نداشتند.

وَلَوْ شِئْنَا لَبَعَثْنَا فِى كُلِّ قَرْيَةٍ نَّذِيرًا﴿۵۱﴾

اگر می‌خواستیم، در هر شهری هشداردهنده‌ای برمی‌انگیختیم.

فَلَا تُطِعِ ٱلْكَـٰفِرِينَ وَجَـٰهِدْهُم بِهِۦ جِهَادًا كَبِيرًا﴿۵۲﴾

پس، از انکارورزان اطاعت مکن و با [منطقِ‌] قرآن با آنان به مبارزه‌ای بزرگ برخیز.

۞ وَهُوَ ٱلَّذِى مَرَجَ ٱلْبَحْرَيْنِ هَـٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَـٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَحِجْرًا مَّحْجُورًا﴿۵۳﴾

اوست که دو دریا را به هم پیوست، یکی شیرین و گواراست و دیگری شور و تلخ؛ و میانشان حایلی قرار داد و مانعی نفوذناپذیر(۱).

وَهُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ مِنَ ٱلْمَآءِ بَشَرًا فَجَعَلَهُۥ نَسَبًا وَصِهْرًا ۗ وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا﴿۵۴﴾

اوست که بشر را از آب آفرید و او را دارای پیوند نسبی و سببی گردانید و ‌صاحب‌اختیار تو همواره تواناست.

وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُهُمْ وَلَا يَضُرُّهُمْ ۗ وَكَانَ ٱلْكَافِرُ عَلَىٰ رَبِّهِۦ ظَهِيرًا﴿۵۵﴾

[با این وجود‌] چیزهایی را به جای خدا بندگی می‌کنند که نه سودی به آنان می‌رساند و نه زیانی؛ و کافر پشتیبان و کمک [بتهایی است که‌] معبود(۱) خویش است.